Πετάμε έως 594.000 τόνους ρούχων και παπουτσιών κάθε χρόνο - Η ΕΕ τελειώνει τα «σκουπίδια της μόδας»

Τέλος στη μαζική καταστροφή ρούχων που δεν φόρεσε ποτέ κανείς βάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση . Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε μια αποφασιστική κίνηση κατά της περιβαλλοντικής σπατάλης, απαγορεύοντας την καταστροφή απούλητων ενδυμάτων, υποδημάτων και αξεσουάρ.

Το νέο πλαίσιο κανόνων, ενσωματωμένο στον Κανονισμό για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Βιώσιμων Προϊόντων (ESPR), ψηφίστηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2026 και προβλέπει ότι από τις 19 Ιουλίου 2026 οι μεγάλες επιχειρήσεις στην ΕΕ δεν θα μπορούν να καταστρέφουν αδιάθετα προϊόντα μόδας.

Τι αλλάζει με τον νέο κανονισμό – Ποιοι θα επηρεαστούν

Οι νέοι κανόνες στοχεύουν στην εξάλειψη μιας πρακτικής που, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις, οδηγεί στο να καταστρέφεται κάθε χρόνο στην Ε.Ε. περίπου 4 % έως 9 % των απούλητων ενδυμάτων πριν καν φορεθούν , με τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε εκπομπές CO₂ και σπατάλη πόρων.

Από 19 Ιουλίου 2026:

• Μεγάλες επιχειρήσεις θα υπόκεινται πλήρως στην απαγόρευση καταστροφής απούλητων ρούχων, υποδημάτων και αξεσουάρ.
• Μεσαίες επιχειρήσεις θα πρέπει να συμμορφωθούν μέχρι το 2030.

Υπάρχουν εξαιρέσεις μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις (π.χ. λόγοι ασφαλείας ή ανεπανόρθωτη ζημιά προϊόντος).

Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης υποχρεώσεις ετήσιας αναφοράς σχετικά με τα απούλητα προϊόντα που απορρίπτονται, ώστε να υπάρχει πλήρης διαφάνεια για τα αγαθά που τελικά δεν φτάνουν στον καταναλωτή.

Οι αριθμοί της σπατάλης πίσω από τον νέο κανονισμό

Με βάση διαθέσιμες εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ 4% και 9% των συνολικών ενδυμάτων και άλλων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά καταστρέφονται χωρίς ποτέ να χρησιμοποιηθούν. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 264.000 έως 594.000 τόνους προϊόντων ετησίως.

Η καταστροφή αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο ή μικρό φαινόμενο: είναι μια πρακτική που έχει εφαρμοστεί στη βιομηχανία από τις δεκαετίες του 1980 και συνεχίζεται λόγω επιχειρηματικών πρακτικών, υπερπαραγωγής και επιστροφών.

Στην Ε.Ε., το 20% των ρούχων που αγοράζονται online επιστρέφεται, και από αυτά περίπου 22-43 % (κι ευθέως ~1/3) καταλήγει να καταστρέφεται, αντί να επαναπωλείται ή να επαναχρησιμοποιείται.

Η τάση των υψηλών επιστροφών συνδέεται με την αύξηση του ηλεκτρονικού εμπορίου, πολιτικές ελεύθερης επιστροφής και την αλλαγή προτιμήσεων των καταναλωτών.

Η καταστροφή επιστρεφόμενων και απούλητων ενδυμάτων συνδέεται με σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου,  έως περίπου 5,6 εκατομμύρια τόνους CO₂-ισοδύναμου ετησίως, σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις του EEA.

Γιατί αλλάζει το παιχνίδι – Από τι προέρχεται η πίεση

Η απόφαση δεν ήρθε τυχαία. Η πρακτική της καταστροφής απούλητων προϊόντων θεωρείται πλέον περιβαλλοντικό βάρος και εικόνα σπατάλης στη σύγχρονη οικονομία. Κάθε χρόνο:

• στην Γαλλία, προϊόντα αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ καταστρέφονται πριν καν φτάσουν στους καταναλωτές.
• στη Γερμανία, δεκάδες εκατομμύρια επιστρεφόμενα είδη καταλήγουν στα απορρίμματα.

Η ΕΕ σκοπεύει να ενθαρρύνει εναλλακτικές λύσεις,  επανεξέταση στοκ, επαναπώληση, ανακύκλωση, δωρεές ή επαναχρησιμοποίηση, αντί της καύσης ή του θρυμματισμού.

Τι σημαίνει για την αγορά και τον καταναλωτή

Η εφαρμογή των νέων κανόνων αναμένεται να προκαλέσει αλλαγές σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα της βιομηχανίας μόδας:

• πιεστικότερο προγραμματισμό παραγωγής και διαχείρισης αποθεμάτων,
• μεγαλύτερη έμφαση στη βελτίωση της βιωσιμότητας και διαφάνειας από πλευράς επιχειρήσεων,
• πιθανή ανάπτυξη δευτερογενών αγορών (outlets, επαναπωλήσεις) και εναλλακτικών καναλιών διαχείρισης αποθεμάτων.

Για τον καταναλωτή, αυτό μπορεί να σημαίνει περισσότερο πράσινο στίγμα στην τελική τιμή και μεγαλύτερη ενημέρωση για τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των προϊόντων, καθώς η ΕΕ απαιτεί διαφάνεια σχετικά με τα αποθέματα και τους λόγους απόρριψης.

Η στρατηγική πίσω από την απαγόρευση

Το μέτρο εντάσσεται στον ευρύτερο στόχο της ΕΕ για κυκλική οικονομία και βιώσιμη παραγωγή, που προβλέπει την αύξηση της διάρκειας ζωής των προϊόντων, τη μείωση αποβλήτων και την επαναχρησιμοποίηση πόρων σε όλα τα στάδια της παραγωγής και κατανάλωσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί ότι οι νέοι κανόνες, πέρα από περιβαλλοντικά οφέλη, «θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και θα μειώσουν την εξάρτηση από πρώτες ύλες».